Czy zaćma może dotknąć osoby młode?

Zaćma (katarakta) oznacza zmętnienie soczewki oka, które prowadzi do utraty wzroku. Zaćma to choroba, która dotyka głównie osoby starsze, szczególnie po 70 roku życia. Jednak procesy starzenia tkanek oka nie są jedyną przyczyną wstępowania  zaćmy. W dzisiejszym artykule przedstawiamy objawy zaćmy oraz czynniki, które mogą ją wywołać.

Jakie są objawy zaćmy?

Zmętnienie soczewki oka powoduje szereg dolegliwości, z których część może zostać błędnie uznana przez osoby młode za typowe pogorszenie wzroku. Chorzy na zaćmę widzą niewyraźnie – przez zmienioną soczewkę do mózgu dociera zniekształcony obraz pozbawiony ostrości. W początkowej fazie rozwoju zaćmy może występować dwojenie obrazu, które jest uciążliwe np. podczas czytania lub patrzenia w ekran komputera. Charakterystycznym objawem zaćmy jest również widzenie przez mgłę, przypominające przejściowe problemy z zamglonym obrazem związane nadmierną suchością oczu. Jednak chorzy na zaćmę nie mogą wyostrzyć obrazu za pomocą mrugania lub kropli nawilżających. Problemów z wyraźnym widzeniem, które powoduje zaćma, nie da się skorygować za pomocą okularów lub soczewek. Warto zatem zwrócić uwagę na pogorszenie wzroku, które postępuje mimo dobrze dobranej korekcji. Rozwijająca się zaćma, czyli proces mętnienia soczewki, przechodzi przez kolejne fazy, które mają swoje odbicie w zaburzonym odbiorze kolorów. Pojawia się też wrażliwość na jasne światło i gorsze widzenie po zmroku, a także zmiany w postrzeganiu kontrastu.

zaćma

Zaćmę leczy się operacyjnie poprzez zastąpienie zmętniałej soczewki oka soczewką sztuczną. Operacja jest krótka i wykonywana w znieczuleniu miejscowym. Chory natychmiast odzyskuje wyraźne widzenie. Przy okazji operacji na zaćmę można skorygować wady wzroku.

Przyczyny zaćmy u młodych osób

Wyróżnia się kilka głównych przyczyn rozwinięcia się zaćmy u osób w młodym wieku:

  • wrodzone – związane z nieprawidłowościami w rozwoju płodu na skutek przebytych przez matkę chorób lub przyjmowanych leków, 
  • genetyczne – zaćma może mieć podłoże w chorobach genetycznych (np. zespole Downa) lub zostać odziedziczona po rodzicach lub dalszych przodkach,
  • pochorobowe – zaćma powstaje w wyniku następstw chorób, takich jak cukrzyca, nowotwory oczu, ale też jako jeden z efektów nieleczonego stanu zapalnego,
  • polekowe – jako komplikacja po przyjmowanych lekach, szczególnie z grupy sterydów oraz leków kardiologicznych,
  • pourazowe – urazy mechaniczne oka. Bardzo ważne jest noszenie okularów ochronnych podczas wszystkich prac, w których może dojść do uszkodzenia oczu,
  • usunięcie przytarczyc – może spowodować tzw. zaćmę tężyczkową,
  • dieta uboga w wartości odżywcze,
  • zanieczyszczone powietrze – smog wpływa niekorzystnie na cały organizm, w tym na funkcjonowanie oczu,
  • nadmierna i długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV – oczy należy chronić przed promieniowaniem nosząc okulary przeciwsłoneczne.

Jak zapobiegać zaćmie?

Zaćma może być częściowo spowodowana czynnikami, na które mamy wpływ. Dlatego warto dbać o zdrowie oczu i prowadzić zdrowy tryb życia. Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc w zapobieganiu zaćmie:

  1. Regularne badania wzroku – kontrola wzroku u specjalisty co najmniej raz w roku pozwoli wykryć ewentualne problemy na wczesnym etapie.
  2. Ochrona przed promieniowaniem UV – noszenie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV, szczególnie w słoneczne dni.
  3. Zdrowa dieta – spożywanie warzyw i owoców bogatych w witaminy A, C, E oraz luteinę i zeaksantynę, które mają korzystny wpływ na zdrowie oczu.
  4. Unikanie palenia tytoniu – palenie zwiększa ryzyko wystąpienia zaćmy.
  5. Kontrolowanie chorób współistniejących – regularne kontrolowanie poziomu cukru we krwi oraz ciśnienia tętniczego może zmniejszyć ryzyko zaćmy.
  6. Ograniczenie spożycia alkoholu – nadmierne spożywanie alkoholu może przyczynić się do powstawania zaćmy. 

Czy zaćma jest nieunikniona?

Chociaż zaćma jest chorobą związaną głównie z procesami starzenia się organizmu, nie oznacza to, że jej wystąpienie jest nieuniknione. Wprowadzenie zdrowych nawyków żywieniowych, dbanie o higienę oczu oraz regularne badania wzroku mogą opóźnić jej wystąpienie lub nawet zapobiec. Warto również pamiętać, że zaćma może być leczona, a operacja zaćmy jest jednym z najbardziej skutecznych i bezpiecznych zabiegów w okulistyce.

Warto zwrócić uwagę na objawy zaćmy

Ponieważ zaćma może wystąpić również u osób młodych, warto zwrócić uwagę na objawy, które mogą świadczyć o jej wystąpieniu. Jeśli zauważymy u siebie lub u bliskiej osoby pogorszenie wzroku, problemy z widzeniem kolorów, dwojenie obrazu czy wrażliwość na jasne światło, warto zgłosić się do specjalisty. Wczesne wykrycie zaćmy i odpowiednie leczenie może zapewnić powrót do pełnej sprawności wzrokowej.

Zaćma może dotknąć osoby młode, choć jest to zdecydowanie rzadsze niż u osób starszych. Istnieje wiele czynników, które mogą przyczynić się do jej wystąpienia, takich jak choroby genetyczne, urazy oka czy niewłaściwa dieta. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zaćmy, warto dbać o zdrowie oczu, prowadzić zdrowy tryb życia i regularnie kontrolować wzrok u specjalisty. W przypadku wystąpienia zaćmy skutecznym leczeniem jest operacja, która przywraca pacjentowi pełną sprawność wzrokową.